بهره برداری از نمک دریاچه ارومیه: فرصت در برابر تهدید

 

خشکی دریاچه ارومیه در دهه های اخیر، ذخایر نمکی سنگین را در بستر خود نشان داده است. برآورد میزان نمک در دریاچه از 6 تا 10 میلیارد تن متغیر است. این قطعا یک پتانسیل بزرگ برای استخراج معادن است و برخی از افراد برخی از افراد را مجبور کرده است تا برخی از نمک را استخراج کنند، با این وجود دیدگاه های متفاوتی درباره استخراج نمک در منطقه وجود دارد. دریاچه ارومیه، در شمال غربی ایران، دو برابر بزرگتر از لوکزامبورگ و بزرگترین دریاچه آب شور در خاورمیانه بود. حجم آب دریاچه در سال 1997 به میزان 30 میلیارد مترمکعب بوده است. با این وجود، پس از 2 دهه، میزان آب به طور قابل توجهی به 2.5 میلیارد متر مکعب کاهش یافت. (این عدد در بهار سال ۹۸ در اثر بارش های اتفاق افتاده تا ۶ میلیارد متر مکعب افزایش پیدا کرد). اعتقاد بر این، نرخ پایین بارش، سوء مدیریت منابع آب و روش های کشاورزی ناکارآمد، عامل اصلی تبدیل به اصطلاح "بازی فیروزه ای" به سطح نیمه خشک و سفید است.

 

پتانسیل بزرگ دریاچه معدن نمک

ایرنا در ماه نوامبر سال 2015، مسعود تجریشی، یکی از مقامات رسمی دفتر مرکزی برنامه ی مرمت دریاچه ارومیه، گفت: «ذخایر نمک در بستر دریاچه ارومیه بسیار وسیع است و هر انسان روی زمین می تواند بیش از یک تن از آن داشته باشد. او افزود که سازمان زمین شناسی ایران و سازمان کشف مواد معدنی، یک طرح جامع و علمی برای بهره برداری و بهره برداری استاندارد از نمک را در دریاچه ایجاد کرده است. همچنین تجریشی در اکتبر سال 2017 با دیدار با نمایندگان شرکت های استخراج معادن دوباره به پتانسیل بزرگ معدن نمک در دریاچه ارومیه اشاره کرد و خواستار اقدام جدی تر در این زمینه شد. هر گونه روش استخراج نمک و همچنین صدور مجوز استخراج نمک باید بر اساس مطالعات جامع و علمی باشد، و یا اینکه دیر یا زود باید منتظر یک فاجعه زیست محیطی دیگر در شمال غربی ایران باشیم».

 

نمک، مانعی برای ترمیم دریاچه

 

ناصر ا.ک، معاون مدیر موسسه تحقیقات دریاچه ارومیه، وابسته به دانشگاه ارومیه، در اکتبر 2017 گزارش داد که ضخامت نمک بین 0.5 تا 4 متر متغیر است. او گفت که این رسوبات نمکی به تدریج به سنگ های نمکی تبدیل می شوند که یکی از موانع بازسازی دریاچه ارومیه است و افزود: حتی چند میلی متر بارش در بالای این سنگ های نمکی قرار دارد و باعث ایجاد توهم می شود که دریاچه احیا شده است. نمک دریاچه ارومیه یک فرصت عالی برای ایجاد شغل و رشد اقتصاد منطقه است. در همان گزارش، نادر قاضی پور، نماینده مجلس شورای اسلامی ایران نیز نظر مشابهی در این خصوص داشته است.

 

فقط یک شرکت دارای مجوز استخراج نمک است

امیر روانکاد، یکی از مقامات اداره محیط زیست ارومیه، در ماه نوامبر سال 2017 گزارش داد که تنها یک شرکت مجوز استخراج نمک را تا آن تاریخ تعیین کرده است. او گفت که این شرکت نمک معدنی در ساحل شرقی دریاچه است و مورد نیاز است که بر اساس استانداردهای تعریف شده توسط وزارت محیط زیست برداشت نمک را انجام دهد. او افزود که در زمستان وقتی که نمک برای آب کردن برف جاده ها مورد نیاز است، شهرداری های منطقه بعضی از نمک ها را با اجازه وزارت محیط زیست استخراج می کند. او همچنین هشدار داد: هر گونه حفاری از نمک نرم از دریاچه می تواند طوفان های نمکی منجر شود.

 

هر روش برای استخراج نمک و همچنین صدور مجوز استخراج نمک باید براساس مطالعات جامع و تحصیلی باشد، یا اینکه، ما باید منتظر یک فاجعه زیست‌محیطی دیگر در شمال غربی ایران دیر یا زود باشیم.

 

اثرات اصلی زیست محیطی

محمد مسافری، عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی تبریز، گفت: "روش های استخراج غیرمتعارف نمکی ناشی از ناراحتی های زیست محیطی بزرگ در منطقه آق گنبد، ساحل شرقی مرکزی دریاچه شده است.” با توصیف فرایند استخراج نمک، او اضافه کرد که ابتدا نمک های دریاچه استخراج و جمع آوری می شوند تا آب خود را از دست بدهند و سپس توسط وسایل نقلیه سنگین به یک شرکت در شهرستان مراغه، استان آذربایجان شرقی شمال غربی منتقل می شود.

همچنین، مردم محلی منطقه غیرقانونی برخی از نمک را استخراج کرده و پس از بسته بندی، آن را در منطقه و در سایر استان ها می فروشند. استاد دانشگاه تاکید کرد که استخراج غیرمجاز و غیر استاندارد نمک معدنی دارای اثرات زیانبار زیادی بر محیط زیست دارد. کاوش کردن تختخواب با استفاده از لودر تغییر توپوگرافی منطقه و ایجاد استخرهای عمیق که مانع جریان طبیعی آب است و در نهایت، خشکی دریاچه را تسریع می کند.

مسافری خاطرنشان کرد که فعالیت های معدن ناگزیر منجر به تولید زباله هایی می شود که اکوسیستم منطقه را آلوده می کنند. او گفت که نمک دریاچه برای وجود فلزات سنگین مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته و از آنجا که نتایج علمی موجود در این زمینه وجود ندارد، نمک نباید در غذاها مصرف شود، هشدار داد که نمک به عنوان سوغات ارومیه فروخته می شود و به عنوان درمان دارویی معرفی شده است. مسافری پرسید: «معیارهای علمی در مجوز استخراج نمک معدنی که توسط وزارت محیط زیست اعطا شده است و آیا تحقیقات روی اثرات استخراج نمک در محیط منطقه انجام شده است، چیست؟

 

مزایای نمک دریا

نمک دریایی از طریق تبخیر آب اقیانوس یا آب از دریاچه های دریایی، معمولا با تصفیه کمی تولید می شود. بسته به منابع آب، این مواد در معرض مواد معدنی و عناصر معینی قرار می گیرند. طبق گفته سایت Steptohealth.com مصرف نمک دریایی دارای مزایای بسیاری است از جمله تقویت سیستم ایمنی بدن، کمک به قلیایی شدن بدن، حفاظت از سلامت قلب و عروق، تسکین درد عضلات، مبارزه با افسردگی و افزایش هضم در میان دیگران.

 

خلاصه

استدلال مربوط به استخراج نمک در دریاچه ارومیه مانند این است؛ نمک دریایی مفید و قابل استفاده در غذاها و صنایع است، ما یک نمک معدنی بزرگ داریم که دارای 10 میلیارد تن نمک است، ما باید شغل ایجاد کنیم و اقتصاد منطقه را بفروشیم، بنابراین شروع به استخراج نمک می کنیم. اگرچه معقول است، عامل مهمی در اینجا وجود دارد: تحقیقات علمی. هر گونه روش استخراج نمک و همچنین صدور مجوز استخراج نمک باید بر اساس مطالعات جامع و علمی باشد و یا اینکه دیر یا زود باید منتظر یک فاجعه زیست محیطی دیگر در شمال غربی ایران باشیم.

نویسنده: ادمین
برچسب‌ها: #نمک دریاچه ارومیه #نمک دریا #نمک ارومیه #دریاچه ارومیه #بهره برداری از نمک #بهره برداری نمک ارومیه

نظرات خوانندگان: