زمانی که از دارو صحبت می‌شود تنها چیزی که به ذهن خطور می‌کند، بیماری است. در طب قدیم عموماً داروها را گیاهان تشکیل می‌دادند که برای هریک اثرات، طبیعت و مزاجی را درنظر می‌گرفتند و شرایط خاصی برای جمع‌آوری و نگهداری آن‌ها داشتند. این موضوع برای بیماران نیز صادق بود و شرایط و مزاج هر بیمار را به طور جداگانه در نظر می‌گرفتند تا هرچه سریعتر بهبود یابد. گاهی از ترکیب مواد گیاهی، حیوانی و معدنی کمک گرفته می‌شد تا نتیجه مطلوب حاصل شود.

بیماری

 از جمله  عواملی که می‌توان به  عنوان علت بیماری‌ها بیان کرد عبارتند از: آلودگی هوا، آلودگی مواد غذایی، عوض شدن عادات یا فرهنگ تغذیه، استرس ها، فشارهای عصبی حاکم بر جامعه، بی‌توجهی و عدم شناخت نسبت به خود و غذا و محیطی که در آن زندگی می‌کنیم. وقتی بر اثر عدم توجه به موارد ذکر شده بیمار می‌شویم، بهتر است ابتدا عواملی را که موجب بیماری شده را از خود دور کنیم و سپس از داروهای گیاهی مناسب و تجربه شده برای کنترل و از بین بردن آن استفاده کنیم. به عنوان مثال اگر دچار سنگ کلیه از نوع اگزالات کلسیمی شدیم، در وهله اول بهتر است چای و لبنیات را از رژیم غذایی حذف و سپس اقدام به استفاده از داروهای گیاهی کنیم.

انواع دارو و ویژگی‌های آن

داروهای گیاهی برچند نوعند:

  • برگ گیاه
  • تخم گیاه
  • ریشه و ساقه گیاه
  • شاخه گیاه
  • گل و شکوفه گیاه

گاهی در یک داروی گیاه چند یا همه موارد فوق استفاده می‌شود.

داروها دارای صفاتی هستند که برخی از آن‌ها همان کیفیات چهارگانه شناخته شده ( گرمی، سردی، تری، خشکی) هستند. برخی از این صفات عبارتند از:

  • بو و رنگ
  • لطافت
  • غلظت
  • چسبندگی
  • شکنندگی
  • لعابی بودن
  • چرب بودن
  • خشکی دهندگی
  • سبکی
  • سنگینی

تاثیر عوامل خارجی بر دارو

عواملی که روی دارو تاثیر می‌گذارند عبارتند از:

  • پختن دارو: دارویی است که جرمش متراکم و غلیظ است و تا بسیار نجوشد اثری نمی‌بخشد؛ مانند ریشه کبر، زرنباد. دارویی که خود در حالت اعتدال است و باید به حالت اعتدال جوشیده شود تا موثر واقع شود و اگر زیاد جوشیده شود، بی‌تاثیر خواهد شد؛ مانند اسطوخودوس.

توجه: اگر دارویی که رقیق‌تر از حالت اعتدال است یک غل بیشتر بجوشد، اثر خود را از دست خواهد داد، مانند افتیموس ( سس صغیر).

  • کوبیدن دارو: برخی داروها بعد از کوبیده شدن اثری ندارند؛ مانند گیاه محموده (سقمونیا)، پس باید با کمال نرمش و آهستگی کوبیده شوند تا فشار زیادی بر دارو وارد نشود. انگم‌ها (صمغ‌ها) معمولاض این حالت را دارند. بهتر است بجای کوبیدن، آن‌ها را در آب حل کنید و بعد مورد استفاده قرار دهید.

توجه: هر دارویی از هر صنفی که باشد، اگر در کوبیدنش افراط نمایید بی اثر می‌شود.

  • سوزاندن دارو: برخی داروها را باید سوزاند تا از تاثیرش کاسته شود و برخی را باید سوزاند تا تاثیرش بیشتر شود. داروهایی که گوهری لطیف دارند بر اثر سوختن تحلیل می‌روند و بی اثر می‌شوند؛ مانند زاج‌ها و زاج زرد.

داروهایی که دارای گوهری متراکم‌اند و نه تند هستند و نه گرم، بر اثر سوختن نیروی تندی پیدا می‌کنند؛ مانند آهک. دارویی که دارای گوهری متراکم است و می‌خواهیم لطیف شود را می‌توانیم بسوزانیم. گاهی دارو را می‌سوزاند تا از تباهی گوهرش اثری نماند؛ مانند کژدم برای معالجه سنگ کلیه.

  • شستن دارو: هر دارویی که مقداری از گوهر تند و لطیف با آن آمیخته باشد، می‌توان به وسیله شستن، تندی آن را از بین برد و متعادلش کرد که این موضوع سه حالت دارد:

الف – وقتی دارو بیش از حد گرم است، به وسیله شستن رو به سردی می‌رود و اعتدال می‌یابد؛ مانند آهک.

ب – گاهی برای کوچک کردن دارو و صیقل دادن آن را می‌شورند.

ج – برای از بین بردن نیروی دارو آن را شستشو می‌دهیم.

  • منجمد کردن دارو: داروی که طبع سرد دارد، در حالت اتجماد نیروی لطیف خود را از دست می‌دهد و سردی‌اش افزایش می‌یابد.
  • مجاورت دارو با دارویی دیگر: گاهی دروها بر اثر مجاورت کنش ویژه خود را از تغییر می‌دهند؛ یعنی یک داروی سرد در اثر مجاورت با داروی گرم، خاصیت گرمی به خود می‌گیرد و گاهی برعکس.
  • آمیزش داروها: در آمیزش داروها با هم ممکن است یکی از سه حالت زیر اتفاق بیافتد:

الف – در اثر آمیختن، اثر دارویی بیشتر شود؛ مانند تربد و فلفل.

ب – داروها اثر خود را از دست دهند؛ مانند هلیله و بنفشه.

ج – خطرات دارو از بین برود و مفید واقع شود؛ مانند گیاه صبر با کتیرا.

نتیجه‌گیری: اگر چند اصل را رعایت کنیم، در حداقل زمان ممکن بیمار بهبود می‌یابد؛ چرا وقتی که از بیماری صحبت می‌کنیم ذهن مردم فقط متوجه دارو می‌شود. آیا دارو واقعا حلال مشکلات است؟ آیا بدون دارو نمی‌توان بیماری را برطرف کرد؟ آیا تاکنون اندیشیده‌ایم که در کشور ما سالانه چه میزان برای دارو هزینه می‌شود؟

منبع

برگرفته از کتاب ارمغان تندرستی، نوشته جمشید خدادادی

نویسنده: حسین ملکی
برچسب‌ها: #ویژگی داروهای گیاهی #خواص داروهای گیاهی #دارو گیاهی

نظرات خوانندگان: